OSHQOZON-ICHAK TRAKTI TOPOGRAFIYASI VA JARROHLIK KESMALARINI TANLASHDAGI AHAMIYATI
Ключевые слова:
oshqozon-ichak trakti, topografik anatomiya, laparotomiya, jarrohlik kesmasi, o‘rta chiziqli kesmaАннотация
Ushbu maqolada oshqozon-ichak traktining topografik anatomiyasi qorin bo‘shlig‘i va chanoqdagi joylashuv xususiyatlari bilan birgalikda tahlil qilinib, ularning jarrohlik kesmalarini tanlashdagi amaliy ahamiyati yoritildi. Maqolaning maqsadi — oshqozon, o‘n ikki barmoq ichak, ingichka va yo‘g‘on ichak, appendix, sigma va to‘g‘ri ichakning topografik aloqalarini kesma tanlovi bilan bog‘lash, qaysi anatomik holatda qaysi kirish usuli maqsadga muvofiq ekanini IMRAD formatida tizimlashtirishdan iborat. Ish usuli sifatida PubMed, NCBI Bookshelf va Cochrane bazalaridagi abdominal anatomiya hamda laparotomiya kesmalari haqidagi manbalar asosida narrativ tahlil bajarildi. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, GI trakt segmentlarining “harakatchan” va “fiksatsiyalangan” topografiyasi kesma tanlashning asosiy determinantlaridan biridir: me’da va proximal duodenum uchun yuqori o‘rta chiziqli yoki subkostal yondashuv, gepatobiliar-pankreatoduodenal soha uchun Kocher yoki Chevron, ileotsekal zona va appendix uchun McBurney yoki Lanz, chanoq segmentlari uchun esa pastki o‘rta chiziqli, Pfannenstiel yoki Maylard turidagi kesmalar ustunlik qiladi. Shuningdek, o‘rta chiziqli kesma shoshilinch vaziyatlarda eng universal yondashuv bo‘lsa-da, uning insizion churraga moyilligi nisbatan yuqori ekani qayd etildi; ko‘ndalang kesmalar esa ayrim vaziyatlarda nafas funksiyasi, kosmetik natija va devor mustahkamligi bo‘yicha afzallik berishi mumkin. Xulosa qilib aytganda, oshqozon-ichak trakti topografiyasini chuqur bilish nafaqat anatomik orientatsiya, balki xavfsiz, yetarli va maqsadli jarrohlik kirishini tanlashning asosiy sharti hisoblanadi.
Библиографические ссылки
1. S. Sh. Xamrayev, “Topografik anatomiya va operativ jarrohlik”, Toshkent, 2021. – 412 b.
2. A. I. Kirienko, “Khirurgicheskaya anatomiya peredney bryushnoy stenki”, Moskva, GEOTAR-Media, 2019. – 256 s.
3. J. E. Skandalakis, “Surgical Anatomy and Technique: A Pocket Manual”, Springer, 2020. – 789 p.
4. Sh. Sh. Shoaxmedov, “Oshqozon-ichak trakti jarrohligida minimal invaziv texnologiyalar”, “Tibbiyot” nashriyoti, Toshkent, 2022. – 198 b.
5. R. A. Halilov, “Klinik anatomiya va jarrohlik kesmalari”, Samarqand, 2020. – 304 b.
6. F. H. Netter, “Atlas of Human Anatomy”, 7th Edition, Elsevier, 2023. – 640 p.
7. S. Z. Yuldashev, “Qorin bo‘shlig‘i organlari jarrohligida asoratlarni oldini olish”, “Fan va texnologiya”, Toshkent, 2019. – 175 b.
8. Z. A. Abduraxmonov, “Jarrohlik operatsiyalari texnikasi”, Toshkent, “Ilm ziyo”, 2021. – 290 b.
9. M. Z. Kamilov, “Topografik anatomiyadan amaliy mashg‘ulotlar”, O‘quv qo‘llanma, Toshkent, 2020. – 158 b.
10. L. S. Bakhritdinova, “Anatomo-topographic rationale for choosing surgical access in abdominal surgery”, Journal of Biomedicine and Practice, 2022, Vol. 7, Issue 2, pp. 45-52.
11. M. A. Axmedov, “Laparoskopik jarrohlikda troakar nuqtalarini tanlashning topografik asoslari”, “O‘zbekiston jarrohligi” jurnali, 2023, №1, 33-38 b.
12. G. G. Roshchin, “Surgical anatomy of the abdominal wall”, Saint Petersburg, 2018. – 220 p.
13. B. Sh. Bektemirov, “Jarrohlikda kesma tanlash muammolari”, “Tibbiyotda yangi kun”, 2021, №4, 112-115 b.
14. R. J. Fitzgibbons, A. G. Greenburg, “Nyhus and Condon’s Hernia”, Wolters Kluwer, 2021. – 850 p.
15. O. X. Xudoyberdiev, “Operativ jarrohlik va topografik anatomiya fanidan testlar to‘plami”, Toshkent, 2020. – 142 b.
