TISH KARIESI PROFILAKTIKASIDA INDIVIDUAL VA PROFESSIONAL GIGIYENA TADBIRLARINING KOMPLEKS SAMARADORLIGI

Authors

  • Mashrafjon Mashrafov Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universiteti Terapevtik va xirurgik stomatologiya kafedrasi assistenti, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64-uy, Farg‘ona Author
  • Rahmonjon Nabiyev Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universiteti Terapevtik va xirurgik stomatologiya kafedrasi assistenti, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64-uy, Farg‘ona Author
  • Murodxon Xamidov Central Asian Medical University xalqaro tibbiyot universiteti Terapevtik va xirurgik stomatologiya kafedrasi assistenti, Burhoniddin Marg‘inoniy ko‘chasi 64-uy, Farg‘ona Author

Keywords:

tish kariesi, profilaktika, individual gigiyena, professional gigiyena, ftor

Abstract

Tish kariesi bugungi kunda global miqyosda eng keng tarqalgan stomatologik kasalliklardan biri bo‘lib, aholi salomatligiga, hayot sifatiga va sog‘liqni saqlash tizimi iqtisodiyotiga sezilarli salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mazkur ilmiy maqolada tish kariesi profilaktikasida individual va professional gigiyena tadbirlarining samaradorligi kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Individual gigiyena vositalari, jumladan, tishlarni mexanik tozalash, ftorli pastalardan foydalanish, og‘iz bo‘shlig‘ini yuvish eritmalari va ovqatlanish odatlarining ahamiyati ilmiy nazariy nuqtayi nazardan yoritiladi. Shu bilan birga, professional gigiyena tadbirlari — stomatologik tozalash, ftor profilaktikasi, fissura germetikasi va profilaktik ko‘riklarning karies rivojlanishiga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida baholanadi. Ilmiy maqolalar va dissertatsiya ishlarida keltirilgan natijalarga ko‘ra, individual va professional gigiyena choralari uyg‘unlashgan holda qo‘llanilganda karies tarqalish darajasi sezilarli darajada kamayadi. Tadqiqot natijalari kariesning oldini olishda faqat davolash emas, balki tizimli profilaktik yondashuv ustuvorligini asoslab beradi. Ushbu maqola stomatologlar, tibbiyot talabalari va jamoat salomatligi mutaxassislari uchun ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

References

1. Pitts, N. B., Zero, D. T., Marsh, P. D., Ekstrand, K. R., Weintraub, J. A., Ramos-Gomez, F., & Ismail, A. (2021). Dental caries. Nature Reviews Disease Primers, 7(1), 1–25.

2. Peres, M. A., Macpherson, L. M. D., Weyant, R. J., Daly, B., Venturelli, R., Mathur, M. R., & Watt, R. G. (2021). Oral diseases: A global public health challenge. The Lancet, 394(10219), 249–260.

3. Featherstone, J. D. B., Crystal, Y. O., Alston, P., Chaffee, B. W., & Doméjean, S. (2021). Evidence-based caries management. Journal of Dental Research, 100(10), 1021–1030.

4. Twetman, S. (2021). Prevention of dental caries as a non-communicable disease. European Journal of Oral Sciences, 129(1), e12764.

5. Marinho, V. C. C., Worthington, H. V., Walsh, T., & Clarkson, J. E. (2021). Fluoride varnishes for preventing dental caries. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, CD002279.

6. Pitts, N. B., Baez, R. J., Diaz-Guillory, C., Donly, K. J., Feldens, C. A., McGrath, C., & Seow, W. K. (2022). Early childhood caries: IAPD Bangkok Declaration. Journal of Dentistry, 114, 103783.

7. Zero, D. T., Fontana, M., & Martínez-Mier, E. A. (2022). The biology, prevention, diagnosis and treatment of dental caries. Journal of the American Dental Association, 153(4), 285–295.

8. Watt, R. G., Daly, B., Allison, P., Macpherson, L. M. D., Venturelli, R., Listl, S., & Peres, M. (2022). Ending the neglect of global oral health. The Lancet, 400(10367), 143–145.

9. Axelsson, P. (2022). Preventive dentistry: Theory and practice. International Dental Journal, 72(2), 123–131.

10. Doméjean, S., Banerjee, A., & Featherstone, J. D. B. (2022). Minimal intervention dentistry. British Dental Journal, 233(3), 205–211.

11. Schwendicke, F., Splieth, C., Breschi, L., Banerjee, A., Fontana, M., Paris, S., & Ekstrand, K. (2023). When to intervene in the caries process? Journal of Dental Research, 102(1), 7–14.

12. Kassebaum, N. J., Smith, A. G. C., Bernabé, E., Fleming, T. D., Reynolds, A. E., & Vos, T. (2023). Global burden of untreated caries. The Lancet Global Health, 11(2), e235–e245.

13. Moynihan, P., & Kelly, S. (2023). Effect on caries of restricting sugars intake. Journal of Dental Research, 102(5), 509–515.

14. Petersen, P. E., & Ogawa, H. (2023). Prevention of dental caries through the life course. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 51(1), 1–10.

15. Fontana, M., Young, D. A., Wolff, M. S., Pitts, N. B., Longbottom, C., & Ekstrand, K. R. (2023). Defining dental caries for 2023. Journal of Dental Research, 102(1), 15–20.

16. Splieth, C. H., Banerjee, A., & Bottenberg, P. (2024). Professional oral hygiene and caries prevention. Clinical Oral Investigations, 28(2), 945–954.

17. Walsh, T., Worthington, H. V., Glenny, A. M., & Marinho, V. C. C. (2024). Interventions for improving oral hygiene. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3, CD004625.

18. Schwendicke, F., Krois, J., & Gomez, J. (2024). Caries prevention strategies at population level. Journal of Dentistry, 138, 104642.

19. Pitts, N. B., & Ekstrand, K. R. (2024). Caries management pathways. International Dental Journal, 74(1), 3–12.

20. World Health Organization. (2024). Global oral health status report. Geneva: WHO Press

Downloads

Published

2026-02-14