QUVA VA FARG‘ONA HUDUDLARIDAGI MAKTABGACHA TA'LIM MUASSASALARIDAGI 5–6 YOSHLI BOLALARNING MORFOFIZIOLOGIK KO‘RSATKICHLARINING QIYOSIY TAHLILI
##semicolon##
jismoniy rivojlanish##common.commaListSeparator## kognitiv sifatlar##common.commaListSeparator## morfofiziologik ko‘rsatkichlar##common.commaListSeparator## harakat faolligi##common.commaListSeparator## maktabgacha yoshdagi bolalarAbstrak
Ushbu tadqiqotda Quva tumani va Farg‘ona shahar maktabgacha ta’lim tashkilotlarida tarbiyalanayotgan 5–6 yoshli bolalarning asosiy morfofiziologik ko‘rsatkichlari – bo‘y uzunligi, tana massasi, yurak urish tezligi, jismoniy harakat sifati (30 m yugurish, uzoqqa sakrash, qo‘l bilan to‘p uloqtirish), statik muvozanat (bir oyoqda turish) va nafasni ushlab turish ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ikki hudud o‘rtasida antropometrik va funksional ko‘rsatkichlarning sezilarli farqlari mavjud bo‘lib, bu farqlar hududning ekologik, iqlimiy va ijtimoiy omillariga bevosita bog‘liq ekanligi aniqlandi. Styudent mezoni asosida olib borilgan statistik tahlillar ko‘rsatkichlarning aksariyatida 1% ishonchlilik darajasi (P<0,01) bilan farqlar mavjudligini tasdiqladi.
##submission.citations##
1. Lakin G. F. Biometriya. 4-nashr.. M.: Oliy maktab, 1990. 352 s.
2. Malina R.M., Bouchard C., Bar-Or O. Growth, Maturation, and Physical Activity. 2nd ed. – Champaign, IL: Human Kinetics, 2004. – 712 p.
3. Rezapkina G. V. yosh fiziologiyasi va maktab gigienasi. - M.: Akademiya, 2011 Yil. 368 s.
4. Kuchma V. R., Suxareva L. M. Maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy rivojlanishini gigienik baholash. M.: Geotar-Media, 2018. 224 s.
5. Yegorova T. I. Maktabgacha yoshdagi bolalarni jismoniy tarbiyalashning fiziologik asoslari. Spb.: Piter, 2017 yil. 240 s.
6. Cole T.J., Lobstein T. Extended international (IOTF) body mass index cut-offs for thinness, overweight and obesity. // Pediatric Obesity. – 2012. – Vol. 7, №4. – P. 284–294.
7. Kardefelt-Winther D. How Does the Time Children Spend Outdoors Impact Physical Development? – Florence: UNICEF Office of Research, 2017. – 45 p.
8. Xodjaev A.Sh., Muhammadiev A.A. Bolalar fiziologiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2015. – 352 b.
9. Shodiev X., Xushmatov Sh. Jismoniy va antropometriya: uslubiy ko‘rinish. – Farg‘ona: Farg‘ona DPI, 2021. – 76 b.
10. Hasanov B.B. Bolalarda jismoniy rivojlanishni baholash metodlari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2018. – 210 b.
11. Karimova N.M. Maktabgacha yoshdagi bolalarda motor rivojlanish dinamikasi. – Toshkent: Innovatsiya, 2020. – 185 b.
12. Sattarov Z.R. Ekologik omillarning bolalar sog‘lig‘iga ta’siri. – Toshkent: Fan, 2016. – 240 b.
13. Niyazova G. A. Pediatriya. – 2019. – №3. 45-52 betlar.
14. Petrova O. V. Gigiena va sanitariya. – 2018. – №6. 23-29 betlar.
15. Mamatqulov A.Sh. Bolalarda harakat sifatlarini testlash bo‘yicha uslubiy qo‘llanma. – Samarqand: SamDPI, 2017. – 96 b.
16. Xushmatov sh. S., Abduvaliyeva F. M. Maktab o'quvchilarining jismoniy va intellektual rivojlanish dinamikasi (Andijon viloyati misolida). - Andijon:" Omadbek nashr raqami uan", 2025 yil. 193 s.
17. Abduvalieva F.M. Maktabgacha yoshdagi bolalar sog‘lig‘ini baholashda antropometriya. // Tibbiyotda yangi kun. – 2022. – №2. – B. 60–66.
18. Mirzaeva D.R. Kognitiv rivojlanish va jismoniy faollikning o‘zaro bog‘liqligi. – Toshkent: Istiqlol, 2023. – 172 b.
19. Logan S.W. Motor Skill Competence and its Effect on Cognitive Functions in Early Childhood. // Child Development. – 2019. – Vol. 90, №5. – P. 1205–1215.
20. Bronfenbrenner U. Bolaning rivojlanish ekologiyasi. M.: Ma'nosi, 2012. 352 s.
21. Davletova M.Sh. Maktabgacha yoshdagi bolalarda nafas tizimi funksiyasini baholash. – Toshkent: TMA, 2019. – 130 b.
22. Xujaeva S.N. Oila va ijtimoiy muhitning bolalar jismoniy rivojlanishiga ta’siri. // Pedagogik mahorat. – 2020. – №4. – B. 37–43
