ZAMONAVIY TURMUSH TARZIDA GIGIYENIK RISKLARNI BAHOLASHNING INTEGRALLASHGAN KO‘RSATKICHLARI
Ключевые слова:
zamonaviy turmush arsi, gigiyenik risklar, integrallashgan ko‘rsatkichlar, aholi salomatligi, profilaktikaАннотация
Zamonaviy turmush arsi sharoitida aholi salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi gigiyenik xavf omillari soni va xilma-xilligi ortib bormoqda. Urbanizatsiya, ekologik muammolar, mehnat va maishiy sharoitlarning o‘zgarishi, noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollikning kamayishi hamda psixoemotsional zo‘riqishlar gigiyenik risklarning shakllanishida muhim omillar hisoblanadi. Mazkur maqolada zamonaviy turmush tarziga xos bo‘lgan gigiyenik risklarni baholashda integrallashgan ko‘rsatkichlardan foydalanishning ilmiy-amaliy ahamiyati yoritilgan. Tadqiqotda gigiyenik xavf omillari kompleks yondashuv asosida guruhlarga ajratilib, ularning aholi salomatligiga ta’siri baholandi. Integrallashgan ko‘rsatkichlar yordamida gigiyenik risklarning umumiy darajasi aniqlanib, ularni past, o‘rtacha va yuqori toifalarga ajratish imkoniyati ko‘rsatib berildi. Olingan natijalar integrallashgan baholash usullarining gigiyenik holatni ob’ektiv tahlil qilish, profilaktik chora-tadbirlarni rejalashtirish hamda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishdagi muhim rolini tasdiqlaydi.
Библиографические ссылки
1. Юсупов Ш.А., Каримов Н.К. Гигиена и охрана здоровья населения. – Ташкент: Медицина, 2018. – 256 с.
2. Ismailov R.B., Abdurahmonov F.S. Zamonaviy gigiyenaning dolzarb masalalari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 198 b.
3. World Health Organization. Health Risk Assessment: Principles and Practice. – Geneva: WHO Press, 2017. – 312 p.
4. Баранов А.А., Кучма В.Р. Профилактическая медицина и гигиенические риски. – Москва: ГЭОТАР-Медиа, 2019. – 304 с.
5. Last J.M. A Dictionary of Public Health. – Oxford: Oxford University Press, 2018. – 456 p.
6. Rahimova D.Sh., Xudoyberdiyev A.T. Aholi salomatligini gigiyenik baholash asoslari. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2021. – 174 b.
7. Beaglehole R., Bonita R., Kjellström T. Basic Epidemiology. – 2nd ed. – Geneva: WHO, 2016. – 248 p.
8. Михайлова Л.А., Соловьёв В.Н. Интегральные показатели оценки факторов риска. // Гигиена и санитария. – 2020. – №4. – С. 45–49.
9. Brownson R.C., Baker E.A., Deshpande A.D., Gillespie K.N. Evidence-Based Public Health. – New York: Oxford University Press, 2018. – 384 p.
10. Abdullayev S.H., Qodirova M.N. Sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning gigiyenik jihatlari. // O‘zbekiston tibbiyot jurnali. – 2022. – №3. – B. 32–36.
11. Marmot M. The Health Gap: The Challenge of an Unequal World. – London: Bloomsbury Publishing, 2015. – 400 p.
12. Кузнецов П.В. Экологические факторы и здоровье человека. – Санкт-Петербург: Наука, 2017. – 289 с
