BRUKSIZM ETIOLOGIYASI, KLINIK MANZARASI VA DIAGNOSTIK YONDASHUVLARI: KLINIK VA NAZARIY MA’LUMOTLAR TAHLILI
##semicolon##
Bruksizm##common.commaListSeparator## etiologiya##common.commaListSeparator## klinik belgi##common.commaListSeparator## diagnostika##common.commaListSeparator## stressAbstrak
Bruksizm zamonaviy stomatologiya va tibbiyotning dolzarb muammolaridan biri bo‘lib, tishlarni g‘ijirlatish yoki kuchli qisish bilan namoyon bo‘ladigan murakkab funksional buzilish hisoblanadi. Ushbu holat nafaqat jag‘-tish tizimiga, balki temporomandibulyar bo‘g‘im, chaynash mushaklari, markaziy asab tizimi va bemorning umumiy hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda olib borilgan klinik va epidemiologik tadqiqotlar bruksizmning tarqalish darajasi ortib borayotganini, ayniqsa stress, uyqu buzilishlari va psixosomatik omillar bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatmoqda. Mazkur maqolada bruksizmning etiologik omillari, klinik belgilari va diagnostik mezonlari zamonaviy ilmiy manbalar asosida chuqur tahlil qilinadi. Maqolada markaziy asab tizimi disfunktsiyasi, psixoemotsional zo‘riqish, okklyuzion nomutanosiblik va genetik moyillikning bruksizm rivojlanishidagi o‘rni keng yoritilgan. Shuningdek, klinik ko‘rinishlarning yosh va jinsga bog‘liq xususiyatlari, diagnostikada klinik tekshiruv, instrumental usullar va differensial tahlilning ahamiyati muhokama qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bruksizmni faqat stomatologik muammo sifatida emas, balki ko‘p omilli tibbiy holat sifatida baholash samarali tashxis va davolashning asosiy sharti hisoblanadi.
##submission.citations##
1. Manfredini, D., Winocur, E., Guarda-Nardini, L., & Lobbezoo, F. (2013). Epidemiology of bruxism in adults: A systematic review of the literature. Journal of Oral Rehabilitation, 40(5), 327–338.
2. Lobbezoo, F., Ahlberg, J., Glaros, A. G., Kato, T., Koyano, K., Lavigne, G. J., ... & Manfredini, D. (2018). Bruxism defined and graded: An international consensus. Journal of Oral Rehabilitation, 45(1), 2–10.
3. Okeson, J. P. (2019). Management of temporomandibular disorders and occlusion (8th ed.). St. Louis, MO: Elsevier.
4. Kato, T., Thie, N. M., Montplaisir, J., & Lavigne, G. J. (2001). Bruxism and orofacial movements during sleep. Dental Clinics of North America, 45(4), 677–707.
5. Manfredini, D., & Lobbezoo, F. (2009). Relationship between bruxism and temporomandibular disorders: A systematic review of literature. Journal of Oral Rehabilitation, 36(5), 387–396.
6. Carra, M. C., Huynh, N., Huynh, N., & Rompré, P. H. (2012). Association between sleep bruxism and stress: A polysomnographic study. Sleep Medicine, 13(7), 811–817.
7. Raphael, K. G., Sirois, D. A., Janal, M. N., & Klausner, J. (2012). Psychosocial factors and awake bruxism. Journal of Oral & Facial Pain and Headache, 26(4), 310–320.
8. Lavigne, G. J., Khoury, S., Abe, S., Yamaguchi, T., & Raphael, K. (2008). Bruxism physiology and pathology: An overview for clinicians. Journal of Oral Rehabilitation, 35(7), 476–494.
9. Wieckiewicz, M., & Wojakowska, A. (2017). Genetic factors in bruxism: Current evidence and future directions. Frontiers in Neurology, 8, 115.
10. Dao, T. T., & Lavigne, G. J. (1998). Oral splints: The crux of bruxism treatment? Journal of Prosthetic Dentistry, 80(4), 527–534.
11. Almeida, A. P., & Silva, R. A. (2010). Bruxism and sleep disorders: A review of clinical evidence. Sleep Science, 3(3), 119–125.
12. Koyano, K., Tsukiyama, Y., Ichiki, R., & Kuwata, T. (2008). Assessment of bruxism in the clinic. Journal of Oral Rehabilitation, 35(7), 495–508.
13. Okeson, J. P., & de Leeuw, R. (2018). Differential diagnosis of orofacial pain and bruxism-related disorders. St. Louis, MO: Elsevier.
14. Manfredini, D., Restrepo, C., Diaz-Serrano, K., & Winocur, E. (2015). Epidemiology of bruxism in children and adolescents: A systematic review. Journal of Oral Rehabilitation, 42(11), 841–849.
15. Lavigne, G. J., Rompré, P. H., Montplaisir, J. Y. (1996). Sleep bruxism: Validity of clinical research diagnostic criteria in adults. Journal of Dental Research, 75(3), 546–552.
16. Paesani, D., Manfredini, D., & Lobbezoo, F. (2016). Evidence-based management of bruxism. Cranio, 34(2), 80–85.
17. Huynh, N., Carra, M. C., Rompré, P. H., & Lavigne, G. J. (2006). Sleep bruxism and stress-related disorders: A polysomnographic evaluation. Journal of Clinical Sleep Medicine, 2(2), 135–141.
18. Lobbezoo, F., Visscher, C. M., & Naeije, M. (2007). Sleep bruxism: A comprehensive review. Journal of Oral Rehabilitation, 34(8), 613–623.
19. Kato, T., Montplaisir, J. Y., & Lavigne, G. J. (2003). Tonic and phasic masticatory muscle activities in sleep bruxism. Journal of Dental Research, 82(8), 650–654.
20. Manfredini, D., Poggio, C., & Guarda-Nardini, L. (2012). Sleep bruxism: Assessment, epidemiology, and clinical features. Dental Clinics of North America, 56(2), 219–230.