BOLALARDA O‘TKIR ICHAK INFEKSIYALARINING RIVOJLANISHINING IMMUNOLOGIK ASOSLARI

Nodira Kurbanova; Shahnoza Ollanazarova

Mualliflar

Nodira Kurbanova PhD, Dotsent, Urganch Davlat tibbiyot instituti Tibbiy va biologik kimyo kafedrasi mudiri, Urganch sh., O‘zbekiston ##default.groups.name.author##
Shahnoza Ollanazarova Urganch Davlat tibbiyot instituti Tibbiy va biologik kimyo kafedrasi assistenti, Urganch sh., O‘zbekiston ##default.groups.name.author##

Kalit so‘zlar:

o‘tkir ichak infeksiyasi, bolalar, immunitet, mukozal immunitet, sekretor Ig sitokinlar

Abstrak

Mazkur maqolada bolalarda o‘tkir ichak infeksiyalarining (O‘II) rivojlanish mexanizmlari chuqur tahlil qilinib, ularning immunologik asoslari va patogenezidagi yetakchi omillar kompleks yondashuv asosida yoritildi. Xususan, ichak shilliq qavatining ko‘p bosqichli himoya tizimi epitelial to‘siq, mukozal immunitet komponentlari hamda mahalliy immun javob mexanizmlarining o‘zaro bog‘liqligi ilmiy asosda bayon etildi.

Maqolada sekretor immunoglobulin A (sIgA) ning patogen mikroorganizmlarga qarshi himoyadagi roli, uning ichak yuzasida patogenlarni neytrallash va adgeziyasini cheklashdagi ahamiyati alohida ta’kidlandi. Shuningdek, hujayraviy immunitet elementlari, jumladan T- va B-limfotsitlar faoliyati, makrofaglar va dendrit hujayralarning antigen taqdim etishdagi funksiyalari keng tahlil qilindi. Sitokinlar tizimining (interleykinlar, interferonlar va boshqa mediatorlar) yallig‘lanish jarayonini boshqarishdagi o‘rni ham ilmiy dalillar asosida ochib berildi.

Bundan tashqari, ichak mikrobiotasining muvozanati va uning immun tizim shakllanishidagi ahamiyati, disbioz holatlarida esa infeksiyalarga moyillikning ortishi alohida ko‘rsatib o‘tildi. Tadqiqot natijalari bolalar organizmida immun tizimning morfologik va funksional jihatdan to‘liq yetilmaganligi sababli O‘II ga nisbatan yuqori sezuvchanlik mavjudligini tasdiqlaydi.

Maqolada, shuningdek, o‘tkir ichak infeksiyalarini oldini olish va davolashda zamonaviy yondashuvlar ratsional ovqatlanish, probiotik va prebiotiklardan foydalanish, gigiyena qoidalariga rioya qilish hamda immunoprofilaktikaning ahamiyati asoslab berilgan. Ushbu natijalar bolalarda O‘II ni erta aniqlash, samarali profilaktika qilish va kompleks davolash strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Havolalar

1. Alberti K. G., Zimmet P., Shaw J. The metabolic syndrome — a new worldwide definition // The Lancet. – 2005. – Vol. 366. – P. 1059–1062.

2. Wong S. K., Chin K. Y., Suhaimi F. H., Ahmad F., Ima-Nirwana S. Biochemical and histopathological assessment of liver in a rat model of metabolic syndrome induced by high-carbohydrate high-fat diet // Journal of Food Biochemistry. – 2020. – Vol. 44. – No. 10. – e13371.

3. Grundy S. M. Metabolic syndrome update // Trends in Cardiovascular Medicine. – 2016. – Vol. 26. – No. 4. – P. 364–373.

4. Samson S. L., Garber A. J. Metabolic syndrome // Endocrinology and Metabolism Clinics of North America. – 2014. – Vol. 43. – No. 1. – P. 1–23.

5. Kurbanova N. N., Kadamboyev B. B., Allaberganova S. I. Restoration of the state of the hepatobiliary system and identified changes in metabolic syndrome with the help of new herbal preparations / N. N. Kurbanova et al. // Biomeditsina va amaliyot jurnali. 2025. Vol. 10. Issue 3/2.

6. Navruzovna K. N. et al. Biochemical changes in hepatocyte subcellular fractions in experimental ischemic stroke //Вестник науки и образования. – 2019. – №. 7-2 (61). – С. 57-59.