YOSHGA BOG‘LIQ MAKULA DEGENERATSIYASIDA RETINAL PIGMENT EPITELIYSIDAGI MORFOLOGIK VA MORFOMETRIK O‘ZGARISHLAR
Kalit so‘zlar:
yoshga bog‘liq makula degeneratsiyasi, retinal pigment epiteliysi, morfologiya, morfometriya, Bruch membranasiAbstrak
Yoshga bog‘liq makula degeneratsiyasi (YBMD) markaziy ko‘rishning progressiv pasayishiga olib keluvchi degenerativ retinal kasalliklardan biri bo‘lib, uning patogenezida retinal pigment epiteliysi (RPE) hujayralaridagi strukturaviy va funksional o‘zgarishlar muhim o‘rin tutadi. Mazkur maqolada YBMD sharoitida RPEda kuzatiladigan morfologik va morfometrik o‘zgarishlar, ularning rivojlanish xususiyatlari hamda kasallik patogenezidagi ahamiyati zamonaviy ilmiy manbalar asosida tahlil qilindi. RPE hujayralarining shakli va o‘lchami, hujayra mozaikasining yaxlitligi, pigmentatsiya xususiyatlari, hujayra zichligi, degenerativ va atrofik o‘zgarishlar, shuningdek RPE–Bruch membranasi–fotoretseptor kompleksi holati asosiy baholash mezonlari sifatida ko‘rib chiqildi. Adabiyotlar tahlili RPE hujayralarining geterogenlashuvi, zichligining kamayishi, hujayra maydoni va shakl parametrlarining o‘zgarishi, pigmentning qayta taqsimlanishi hamda geografik atrofiya chegarasida strukturaviy qayta tashkil topish YBMD progressiyasi bilan bog‘liq ekanini ko‘rsatadi. Morfologik tavsifni morfometrik ko‘rsatkichlar bilan uyg‘unlashtirish patologik jarayonning og‘irligi va tarqalishini yanada obyektiv baholash, shuningdek klinik tasvirlash usullarida kuzatiladigan belgilarni histomorfologik asoslash imkonini beradi
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Havolalar
1. Fleckenstein M., Keenan T.D.L., Guymer R.H., Chakravarthy U., Schmitz-Valckenberg S., Klaver C.C., Wong W.T., Chew E.Y. Age-related macular degeneration. Nature Reviews Disease Primers. 2021;7:31. doi:10.1038/s41572-021-00265-2.
2. Apte R.S. Age-Related Macular Degeneration. New England Journal of Medicine. 2021;385(6):539–547. doi:10.1056/NEJMcp2102061.
3. Ferrington D.A., Sinha D., Kaarniranta K. Defects in retinal pigment epithelial cell proteolysis and the pathology associated with age-related macular degeneration. Progress in Retinal and Eye Research. 2016;51:69–89. doi:10.1016/j.preteyeres.2015.09.002.
4. Zanzottera E.C., Messinger J.D., Ach T., Smith R.T., Freund K.B., Curcio C.A. The Project MACULA retinal pigment epithelium grading system for histology and optical coherence tomography in age-related macular degeneration. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2015;56(5):3253–3268. doi:10.1167/iovs.15-16431.
5. Zanzottera E.C., Ach T., Huisingh C., Messinger J.D., Spaide R.F., Curcio C.A. Visualizing retinal pigment epithelium phenotypes in the transition to geographic atrophy in age-related macular degeneration. Retina. 2016;36(Suppl 1):S12–S25. doi:10.1097/IAE.0000000000001276.
6. Li M., Huisingh C., Messinger J.D., Dolz-Marco R., Ferrara D., Freund K.B., Curcio C.A. Histology of geographic atrophy secondary to age-related macular degeneration: a multilayer approach. Retina. 2018;38(10):1937–1953. doi:10.1097/IAE.0000000000002182.
7. Bonilha V.L., Bell B.A., Hu J., Milliner C., Pauer G.J., Hagstrom S.A., Radu R.A., Hollyfield J.G. Geographic atrophy: confocal scanning laser ophthalmoscopy, histology, and inflammation in the region of expanding lesions. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 2020;61(8):15. doi:10.1167/iovs.61.8.15.
8. von der Emde L., Vaisband M., Hasenauer J., Bourauel L., Bermond K., Saßmannshausen M., Heintzmann R., Holz F.G., Curcio C.A., Sloan K.R., Ach T. Histologic cell shape descriptors for the retinal pigment epithelium in age-related macular degeneration: a comparison to unaffected eyes. Translational Vision Science & Technology. 2022;11(8):19. doi:10.1167/tvst.11.8.19.
9. Curcio C.A., Millican C.L., Allen K.A., Kalina R.E. Aging of the human photoreceptor mosaic: evidence for selective vulnerability of rods in central retina. Investigative Ophthalmology & Visual Science. 1993;34(12):3278–3296.
10. Chu Z., Shi Y., Zhou X., Wang L., Zhou H., Laiginhas R., Zhang Q., Cheng Y., Shen M., de Sisternes L., Durbin M.K., Feuer W., Gregori G., Rosenfeld P.J., Wang R.K. Optical coherence tomography measurements of the retinal pigment epithelium to Bruch membrane thickness around geographic atrophy correlate with growth. American Journal of Ophthalmology. 2022;236:249–260. doi:10.1016/j.ajo.2021.10.032.



















