SEPSIS VA SEPTIK SHOKDA INTENSIV TERAPIYANING ZAMONAVIY TAMOYILLARI: ERTA DIAGNOSTIKA, GEMODINAMIK STABILIZATSIYA VA ORGAN DISFUNKSIYASINING OLDINI OLISH

Mualliflar

  • Saidabonu Musa-axmatova Kimyo International University in Tashkent image/svg+xml ##default.groups.name.author##
  • Nelya Ibragimova Assistant, Department of Hospital Therapy No. 1, Rheumatology and Occupational Pathology Tashkent State Medical University ##default.groups.name.author##
  • Xatamjon Hakimov Assistant Fergana Medical Institute of Public Health ##default.groups.name.author##
  • Doniyorbek Yoqubov Assistant, Department of Faculty and Hospital Surgery Fergana Medical Institute of Public Health ##default.groups.name.author##
  • Anora Sultonova Kimyo International University in Tashkent image/svg+xml ##default.groups.name.author##
  • Mahinur Bobojonova Kimyo International University in Tashkent image/svg+xml ##default.groups.name.author##
  • Jaxongir Jo‘rayev Andijan State Medical Institute image/svg+xml ##default.groups.name.author##

Kalit so‘zlar:

sepsis, septik shok, intensiv terapiya, erta diagnostika, gemodinamik stabilizatsiya

Abstrak

Sepsis va septik shok infeksiyaga organizmning nazoratsiz javobi natijasida rivojlanadigan, qisqa vaqt ichida hayotiy muhim organlar faoliyatining buzilishiga olib keluvchi og‘ir klinik holatlardan biridir. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, 2020-yilda dunyo miqyosida 48,9 mln sepsis holati va 11 mln sepsis bilan bog‘liq o‘lim qayd etilgan bo‘lib, ushbu ko‘rsatkich global o‘limlarning qariyb beshdan bir qismini tashkil etgan. Mazkur maqolaning maqsadi sepsis va septik shokda erta diagnostika, gemodinamik stabilizatsiya hamda organ disfunksiyasining oldini olishga qaratilgan zamonaviy intensiv terapiya tamoyillarini ilmiy manbalar asosida tahlil qilishdan iborat. Tahlilda klinik baholash, arterial bosim va perfuziya ko‘rsatkichlari, laktat darajasi, mikrobiologik tekshiruvlar, suyuqlik terapiyasi va vazopressor preparatlardan foydalanishning klinik ahamiyati ko‘rib chiqildi. Zamonaviy xalqaro tavsiyalar sepsisni imkon qadar erta aniqlash va infeksiya ehtimoli yuqori bo‘lgan bemorlarda antimikrob davolashni kechiktirmaslikni muhim strategiya sifatida belgilaydi. Septik shokda esa gemodinamik boshqaruvning asosiy maqsadi to‘qimalar perfuziyasini tiklash va organ yetishmovchiligining chuqurlashishini cheklashdan iborat bo‘lib, vazopressor talab qilinadigan bemorlarda dastlabki o‘rtacha arterial bosimni 65 mm simob ustuni atrofida ushlab turish tavsiya etiladi. Tahlil natijalari sepsisni davolashda yagona terapevtik chora emas, balki erta aniqlash, infeksiya manbasini nazorat qilish, oqilona antimikrob terapiya, individual gemodinamik resussitatsiya va organ funksiyalarini uzluksiz monitoring qilishdan iborat kompleks yondashuv klinik natijalarni yaxshilashning asosiy sharti ekanligini ko‘rsatadi

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Havolalar

1. Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Intensive Care Medicine. 2021;47:1181–1247. DOI: 10.1007/s00134-021-06506-y.

2. Singer M, Deutschman CS, Seymour CW, et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801–810.

3. World Health Organization. Sepsis.

4. Isroilov A., Akramova M. Sepsis patogenezida patomorfologik jarayonlari va klinik asoslari. 2025.

5. Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign guidelines. 2021.

6. Satvaldieva E, Ashurova G, Fayziev O, Djalilov A. Pediatric surgical sepsis: diagnostics and intensive therapy. ScienceRise: Medical Science. 2021;6(45):34–42. DOI: 10.15587/2519-4798.2021.250239.

7. Satvaldieva E.A., Ashurova G.Z., Xaydarov M.B., Mamatqulov I.B. Erta diagnostika va intensiv terapiya bakterial destruktsiya fonidagi jarrohlik sepsisida.

8. Satvaldieva EA, Fayziev OYa, Ashurova GZ, Shakarova MU, Ismailova MU. Criteria for choosing antibiotic therapy for surgical sepsis in children. Russian Journal of Pediatric Surgery, Anesthesia and Intensive Care. 2022;12(2):145–156. DOI: 10.17816/psaic939.

9. Door-to-antibiotic time and mortality in patients with sepsis: systematic review and meta-analysis. European Journal of Internal Medicine. 2024;129:48–61. DOI: 10.1016/j.ejim.2024.06.015.

10. Effect of delayed antibiotic use on mortality outcomes in patients with sepsis or septic shock: systematic review and meta-analysis. International Immunopharmacology. 2024;129:111616.

11. Shapiro NI, et al. Early Restrictive or Liberal Fluid Management for Sepsis-Induced Hypotension. New England Journal of Medicine. 2023;388:499–510. DOI: 10.1056/NEJMoa2212663.

12. Meyhoff TS, et al. Restriction of Intravenous Fluid in ICU Patients with Septic Shock. New England Journal of Medicine. 2022.

13. Satvaldieva E, Ashurova G, Kurbanov F. Nutritional therapy in children with sepsis and septic shock: unresolved questions and the need for an individualized approach. 2023. DOI: 10.15587/2519-4798.2023.281226.

14. Satvaldieva E.A. Nutritional therapy for protein-energy malnutrition in sepsis in children. 2023. DOI: 10.17816/clinutr111170.

15. Muralimova R.S. Sepsis bilan kasallangan bemorlarni kompleks davolashda muvozanatlashtirilgan aminokislotalar aralashmasining o‘rni. PhD dissertatsiyasi, Toshkent davlat tibbiyot universiteti.

16. Mukhtarov D., Satvaldieva E.A., Alimov A.A., Dzhuraeva F. Antimicrobial Therapy of Sepsis and Septic Shock in Neonates. National Children’s Medical Center, Tashkent. 2025/2026

Nashr qilingan

2026-09-06