1-ТУР ҚАНДЛИ ДИАБЕТ БИЛАН КАСАЛЛАНГАН БОЛАЛАРДА АЛЬВЕОЛИТ РИВОЖЛАНИШ ХАВФИ: ЗАМОНАВИЙ ҚАРАШЛАР ВА КЛИНИК ИСТИҚБОЛЛАР

Авторы

  • Зебо Гулбоева Бухоро давлат тиббиёт институти мустақил изланувчиси Автор
  • Мавжуда Норова Тиббиёт фанлари доктори (DSc), доцент Бухоро давлат тиббиёт институти Автор

Ключевые слова:

1-тур қандли диабет

Аннотация

1-тур қандли диабет болаларда энг кўп учрайдиган сурункали эндокрин касалликлардан бири бўлиб, у нафақат углевод алмашинувининг бузилиши, балки организмнинг иммунологик реактивлиги, микроциркуляцияси, тўқималар регенерацияси ва яра битиш жараёнларига ҳам салбий таъсир кўрсатади. Бундай шароитда стоматологик аралашувлардан кейин юзага келадиган маҳаллий асоратлар, хусусан альвеолитнинг ривожланиш хавфи сезиларли даражада ортиши мумкин.

Ушбу мақолада 1-тур қандли диабет билан касалланган болаларда альвеолитнинг келиб чиқиши, патогенетик механизмлари, клиник кечиши, хавф омиллари, ташхислаш усуллари ҳамда профилактикасига оид замонавий илмий маълумотлар таҳлил қилинди. Шунингдек, диабет фонида яллиғланиш реакцияси, микроангиопатия, оксидловчи стресс, маҳаллий иммунитет ва оғиз бўшлиғи микробиоценозида кузатиладиган ўзгаришларнинг альвеоляр альвеоляр лунка битишига таъсири муҳокама қилинди.

Мақолада халқаро илмий адабиётлар таҳлили асосида стоматологик ёрдамни такомиллаштиришнинг истиқболли йўналишлари ҳам келтирилган. Олинган маълумотлар келгусида ушбу тоифадаги беморларда альвеолитни эрта прогноз қилиш, хавф гуруҳларини аниқлаш ва индивидуаллаштирилган стоматологик ёрдам алгоритмларини ишлаб чиқиш учун назарий асос бўлиб хизмат қилиши мумкин.

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Библиографические ссылки

1. Kolokythas A., Olech E., Miloro M. Alveolar Osteitis: A Comprehensive Review of Concepts and Controversies. International Journal of Dentistry. 2010;2010:249073.

2. Daly B.J.M., Sharif M.O., Jones K., Worthington H.V., Beattie A. Local interventions for the management of alveolar osteitis (dry socket): Cochrane systematic review. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2022;(9):CD006968.

3. Garola F., Gilligan G., Panico R., Leonardi N., Piemonte E. Clinical management of alveolar osteitis. A systematic review. Medicina Oral, Patología Oral y Cirugía Bucal. 2021;26(6):e691–e702.

4. American Academy of Pediatric Dentistry. Management Considerations for Pediatric Oral Surgery. The Reference Manual of Pediatric Dentistry. Chicago: AAPD; 2025. P. 551–558.

5. Donnell C.C., et al. Do children get dry socket? The incidence and pattern of presentation of alveolar osteitis in children and adolescents following dental extractions. Oral Surgery. 2023.

6. Lodi G., Azzi L., Varoni E.M., et al. Antibiotics to prevent complications following tooth extractions. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021;2:CD003811.

7. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl.1).

8. Preshaw P.M., Bissett S.M. Periodontitis and diabetes. British Dental Journal. 2019;227(7):577–584.

9. Lamster I.B., Lalla E., Borgnakke W.S., Taylor G.W. The relationship between oral health and diabetes mellitus. Journal of the American Dental Association. 2008;139(Suppl):19S–24S.

10. Neville B.W., Damm D.D., Allen C.M., Chi A.C. Oral and Maxillofacial Pathology. 4th ed. St. Louis: Elsevier; 2016.

11. Hupp J.R., Ellis E., Tucker M.R. Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery. 7th ed. St. Louis: Elsevier; 2019.

12. Dean J.A. (Ed.). McDonald and Avery's Dentistry for the Child and Adolescent. 11th ed. St. Louis: Elsevier; 2022.

13. Nowak A.J., Christensen J.R., Mabry T.R., Townsend J.A., Wells M.H. Pediatric Dentistry: Infancy through Adolescence. 6th ed. St. Louis: Elsevier; 2019.

14. Washington State Department of Oral Medicine. Oral Health: Children with Type 1 Diabetes – A Guide for Dental Professionals. University of Washington School of Dentistry. 2024.

15. Moseley R., Waddington R.J. Impact of uncontrolled diabetes on oral disease progression and healing. 2024.

Опубликован

2026-08-11