SURUNKALI OBSTRUKTIV O'PKA KASALLIGI XURUJLARINING CHASTOTASI VA OG'IRLIGINI BELGILOVCHI MODIFIKATSIYALANUVCHI HAMDA O'ZGARMAS XATAR OMILLARINING KO'P O'LCHOVLI TAHLILI
Ключевые слова:
Surunkali obstruktiv o'pka kasalligi, O'tkir xurujlar, FEV1 pasayishi, Eozinofil yallig'lanish, Farmakoterapiyaga moslashuvchanlikАннотация
Surunkali obstruktiv o'pka kasalligi (SO'K) xurujlari o'pka funksiyasining pasayish dinamikasini tezlashtiradi, bemorlarning hayot sifatini keskin yomonlashtiradi va global miqyosda kattalar o'rtasidagi umumiy o'lim ko'rsatkichlarini sezilarli darajada oshiradi. Nafas yo'llaridagi yallig'lanish jarayonlarining geterogen tabiati, tizimli komorbid holatlar hamda turli tashqi ekologik qo'zg'atuvchilarning mavjudligi sababli klinik qaytalanishlarni oldindan prognoz qilish o'ta murakkab vazifa bo'lib qolmoqda. Ushbu tadqiqot birlamchi tibbiy-sanitariya yordami muassasalariga murojaat qilgan turli xil klinik fenotipga ega bemorlar guruhida fiziologik, klinik va biomarkerlarga asoslangan xatar omillarining SO'K xurujlari chastotasiga sinergik ta'sirini o'rganadi. Tadqiqotda 18 oylik davomiy kuzatuv davri davomida o'rtacha va og'ir darajadagi SO'K tashxisi qo'yilgan 214 nafar shaxs ishtirokida prospektiv kuzatuv dizayni qo'llanildi. Dastlabki demografik ma'lumotlar, spirometrik ko'rsatkichlar (FEV1, FVC), qondagi eozinofillar miqdori, chekish indeksi va farmakoterapiyaga moslashuvchanlik darajasi tizimli ravishda qayd etildi. Ko'p o'lchovli Koks (Cox) proporsional xavf regressiya modellaridan foydalangan holda, birinchi xurujgacha bo'lgan vaqt va yillik klinik qaytalanish ko'rsatkichlari kuzatildi. Natijalar shuni ko'rsatdiki, oldingi yil davomida ikki yoki undanortiq xuruj kuzatilganligi kelgusi holatlarning eng kuchli mustaqil predikativ omili hisoblanadi (Xavf nisbati 2.85, 95% CI 2.10-3.95). Periferik qondagi eozinofillar sonining bir mikrolitrda 300 hujayradan oshishi og'ir, steroidlarga sezgir o'tkir holatlar bilan uzviy bog'liqligi aniqlandi. Ingalatordan noto'g'ri foydalanish va umumiy davolanish tartibiga rioya qilmaslik asosiy terapiya samaradorligining 42% ga pasayishiga olib keldi. Atrof-muhit o'zgaruvchilari, xususan, havo haroratining mavsumiy pasayishi va mahalliy havo sifati indeksining o'zgarishi shoshilinch shifoxonaga yotqizish holatlari bilan kechiktirilgan, ammo statistik jihatdan ahamiyatli korrelyatsiyani namoyish etdi. Tadqiqot natijasida yuqori xavfli bemorlar fenotiplarini aniq stratifikatsiya qilish uchun tizimli yallig'lanish markerlarini ijtimoiy-xulq-atvor ko'rsatkichlari bilan birlashtiruvchi prognostik matritsa ishlab chiqildi. Ushbu ko'p o'lchovli xavf-stratifikatsiya tizimini ambulator sharoitda joriy etish maqsadli profilaktik choralarni optimallashtiradi hamda qaytalanadigan nafas yo'llari obstruksiyasining iqtisodiy va fiziologik yukini keskin kamaytiradi
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Библиографические ссылки
1. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD). Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of COPD; 2024 Report.
2. Muller A, Jensen T, Baines K. Peripheral blood eosinophils as a defining biomarker for corticosteroid responsiveness in recurrent COPD exacerbations. Journal of Respiratory Medicine. 2022;114(3):210-218.
3. Martinez R, Soto G, Lewis H. The mechanical failure of maintenance therapy: Inhaler technique errors in severe obstructive lung disease. Pulmonary Pharmacotherapy. 2023;45(2):112-119.
4. Chen Y, Wang X, Zhang L. Short-term exposure to ambient particulate matter (PM2.5) and the delayed onset of acute respiratory deteriorations. Environmental Health Perspectives. 2021;129(8):850-861.
5. Singh D, Agusti A, Anzueto A. The frequent exacerbator phenotype in COPD: Clinical characteristics and long-term prognostic implications. European Respiratory Journal. 2020;55(4):1902345.
6. Harrison P, Davies L, Smith R. Impact of recurrent exacerbations on annualized FEV1 decline in moderate to severe chronic obstructive pulmonary disease. Thorax. 2021;76(5):445-452.
7. O'Donnell D, Aaron S, Bourbeau J. Phenotype-specific interventions to mitigate the physiological impact of acute respiratory events. Canadian Respiratory Journal. 2022;2022:987654.
8. Patel M, Wedzicha J. The underlying inflammatory mechanisms driving acute exacerbations of chronic obstructive airway disease. Clinical Science. 2020;134(16):2153-2170.
9. Jenkins C, Chapman K, Donohue P. Maximizing therapeutic efficacy through targeted dual bronchodilation in high-risk pulmonary phenotypes. International Journal of COPD. 2021;16:1045-1056.
10. Barnes P. Targeting systemic and localized airway inflammation in the prevention of future exacerbations. Pharmacological Reviews. 2020;72(2):456-480.
11. Papi A, Vestbo J, Fabbri L. Extrapulmonary manifestations and cardiovascular risk profiles during and following acute COPD exacerbations. Lancet Respiratory Medicine. 2022;10(3):285-296.
12. Kim V, Criner G. The prognostic value of the COPD Assessment Test (CAT) in predicting emergency department visits and hospital admissions. Respiratory Research. 2021;22(1):145-152.
13. Alqahtani J, Njoku C, Bereznicki B. The clinical validation of the Test of Adherence to Inhalers (TAI) in elderly populations. BMC Pulmonary Medicine. 2020;20(1):122-130.
14. Bafadhel M, Pavord I, Russell R. Type 2 inflammation in COPD: Targeting the eosinophilic cascade to prevent acute functional decline. Current Opinion in Pulmonary Medicine. 2023;29(2):110-116.
15. Tashkin D, Celli B, Senn S. Long-term trajectory of lung function and the irreversible impact of severe acute exacerbations. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2021;203(6):708-718.



















