EKSTRAKSIYASIDAN KEYINGI ALVEOLYAR SUYAK NUQSONLARINI TIKLASHDA 3D-BIOPRINTING TEXNOLOGIYALARINING ISTIQBOLLARI
Ключевые слова:
tish ekstraksiyasi, alveolyar suyak, 3D-bioprinting, bioink, osteogenezАннотация
Maqolada tish ekstraksiyasidan keyingi alveolyar suyak rezorbsiyasini kamaytirish va nuqsonlarni regeneratsiya qilishda uch o‘lchamli biologik chop etish (3D-bioprinting) texnologiyalarining istiqbollari ilmiy dalillar asosida baholandi. Ish original klinik tadqiqot emas, balki 2023–2026-yillardagi xalqaro sistematik sharhlar, meta-tahlillar, regenerativ stomatologiya bo‘yicha eksperimental ishlar hamda O‘zbekiston mualliflarining nashrlari asosidagi tahliliy IMRAD maqoladir. 2025-yilgi molyar ekstraksiya meta-tahlilida 7 tadqiqot va 237 ta soket asosida an’anaviy alveolyar qirrani saqlash (ARP) spontan bitishga nisbatan gorizontal rezorbsiyani o‘rtacha 2,21 mm (95% CI 0,02–4,39) va vestibulyar vertikal rezorbsiyani 1,34 mm (0,85–1,83) kamaytirgan; qo‘shimcha augmentatsiya ehtiyoji uchun RR 0,41 (0,26–0,65) bo‘lgan. Bu natijalar bioprintingga emas, klinik ARP usullariga tegishlidir. 3D-bioprintingning asosiy imkoniyatlari — individual geometriya, osteogen hujayralar, gidrogel va kaltsiy-fosfat fazalari hamda angiogen signallarni boshqariladigan joylashtirish. Laboratoriya va hayvon tadqiqotlari istiqbolli, biroq ekstraksiya soketlarida tirik hujayrali bioprinted konstruksiyalar klinik ustunligini tasdiqlovchi yetarli inson randomizatsiyalangan tadqiqotlari mavjud emas. Vaskulyarizatsiya, bioinkning mexanik mustahkamligi, sterilizatsiya, hujayra tirikligi, mahsulotning GMP ishlab chiqarilishi va uzoq muddatli implant natijalari asosiy to‘siq bo‘lib qolmoqda.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Библиографические ссылки
1. Wei, Y.-P., Han, Z.-Y., Hu, W.-J., et al. (2025). Alveolar ridge preservation at molar extraction sites: A systematic review and meta-analysis. Journal of Evidence-Based Dental Practice, 25(1), 102074. https://doi.org/10.1016/j.jebdp.2024.102074
2. Efficacy of alveolar ridge preservation in periodontally compromised molar extraction sites: A systematic review and meta-analysis. (2024). Journal of Clinical Medicine, 13(5), 1198. https://doi.org/10.3390/jcm13051198
3. Apaza-Bedoya, K., et al. (2024). Efficacy of alveolar ridge preservation with xenografts and resorbable socket sealing materials in the esthetic region: A systematic review with meta-analyses. Clinical Implant Dentistry and Related Research. https://doi.org/10.1111/cid.13257
4. Shanbhag, S., et al. (2024). Regeneration of alveolar bone defects in the experimental pig model: A systematic review and meta-analysis. Clinical Oral Implants Research. https://doi.org/10.1111/clr.14253
5. Dixit, S., Shayeb, M. A. L., Kathayat, G., & Rokaya, D. (2026). Clinical translation of 3D bioprinting in oral and maxillofacial reconstruction: Recent progress and future directions. Journal of Oral Biology and Craniofacial Research, 16(2), 101401. https://doi.org/10.1016/j.jobcr.2026.01.005
6. Bioprinting and biomaterials for dental alveolar tissue regeneration. (2023). Frontiers in Bioengineering and Biotechnology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10140526/
7. Miao, G., et al. (2023). 3D bioprinting of a bioactive composite scaffold for cell delivery in periodontal tissue regeneration. Biomolecules, 13(7), 1062. https://doi.org/10.3390/biom13071062
8. Yang, et al. (2023). A 3D-bioprinted functional module based on decellularized extracellular matrix bioink for periodontal regeneration. Advanced Science. https://doi.org/10.1002/advs.202205041
9. Yin, Y., Shuai, F., Liu, X., Zhao, Y., Han, X., & Zhao, H. (2025). Biomaterials and therapeutic strategies designed for tooth extraction socket healing. Biomaterials, 316, 122975. https://doi.org/10.1016/j.biomaterials.2024.122975
10. Almeida, N. D., et al. (2024). 3D bioprinting techniques and bioinks for periodontal tissues regeneration: A literature review. Biomimetics, 9(8), 480. https://doi.org/10.3390/biomimetics9080480
11. A’zamqulova, D. B. qizi. (2025). 3D bioprinting texnologiyasi yordamida tish va milk to‘qimalarini regeneratsiya qilish istiqbollari. Ta’lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 45(1), 310–313. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tinnint.93791
12. Jilonov, A., Qudratov, Sh., & Fayzullayeva, F. (2012). Novyy podkhod k khirurgicheskomu lecheniyu atrofii alveolyarnogo otrostka chelyusti [Alveolyar o‘siq atrofiyasini jarrohlik davolashga yangi yondashuv]. Stomatologiya, 124–129. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.stomatologiya.3840
13. Mukaddaskhonova, M. D., Pulatova, B. Zh., Khasanov, Sh. M., & Khasanov, I. I. (2022). Optimizatsiya khirurgicheskogo etapa dentalnoy implantatsii na osnove kompyuternogo modelirovaniya [Dental implantatsiyaning jarrohlik bosqichini kompyuter modellashtirish asosida optimallashtirish]. Aktualnye problemy stomatologii i chelyustno-litsevoy khirurgii. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.problems-dentistry.15700



















