QANDLI DIABET BILAN OG’RIGAN BEMORLAR ORASIDA DIABETIK RETINOPATIYA RIVOJLANISHINI OLDINI OLISH
##semicolon##
Diabetik retinopatiya##common.commaListSeparator## tomir endotelial o'sish omili##common.commaListSeparator## VEGF##common.commaListSeparator## shishasimon tanaga qon quyilishiAbstrak
Diabetik retinopatiya (DR) — o‘sib borayotgan global diabet epidemiyasi fonida ko‘rlikka olib keluvchi yetakchi sabab bo‘lib qolmoqda. Xususan, proliferativ diabetik retinopatiya va diabetik makulopatiya holatlari bemorlarning hayot sifatini jiddiy pasaytiradi.Ushbu tadqiqot diabetik retinopatiyaning tashxisi va davolanishiga zamonaviy yondashuvlarni tahlil qilish bilan dolzarb ahamiyatga ega.Qandli diabet aholi orasidagi eng global kasalliklaridan biri bo’lib, 2040-yilga kelib dunyo bo’yicha mehnatga layoqatli 642 million kishi ushu kasallikdan aziyat chekishi va asosan ularning 75% daromadi o’rtacha va past bo’lgan davlatlar orasida bo’lishi taxmin qilinmoqda. Qandli diabet kasalligining qon-tomir o’zgarishlaridan biri bu - diabetik retinopatiya (DR), ko’zning ko’rmay qolishining asosiy sabablaridan biridir. Yallig’lanish markazlarini erta aniqlash va diabetik retinopatiyaning dastlabki bosqichlarida ko’zning to’r pardasi va nerv to’qimalarining normal ishlashini ta’minlash uning ikkilamchi profilaktikasining muhim bosqichi hisoblanadi.
##submission.citations##
1. International diabetes federation (IDF) atlas, 2023
2. Klein R, Klein BE, Moss SE, et al. The Wisconsin epidemiologic study of diabetic retinopathy. III. Prevalence and risk of diabetic retinopathy when age at diagnosis is 30 or more years. Arch Ophthalmol. 1984;102:527–32.
3. Guariguata L, Whiting DR, Hambleton I, et al. Global estimates of diabetes prevalence for 2013 and projections for 2035. Diabetes Res Clin Pract. 2014;103:137–49.
4. Diabetic Retinopathy Clinical Research Network, Wells JA, Glassman AR, et al. Aflibercept, bevacizumab, or ranibizumab for diabetic macular edema. N Engl J Med. 2015;372:1193–203.
5. Diabetic Retinopathy Clinical Research Network, Elman MJ, Aiello LP, et al. Randomized trial evaluating ranibizumab plus prompt or deferred laser or triamcinolone plus prompt laser for diabetic macular edema. Ophthalmology. 2010;117:1064–77. e1035.
7. Huang OS, Tay WT, Ong PG, Sabanayagam C, Cheng CY, Tan GS, et al. Prevalence and determinants of undiagnosed diabetic retinopathy and vision-threatening retinopathy in a multiethnic Asian cohort: the Singapore Epidemiology of Eye Diseases (SEED) study. Br J Ophthalmol. 2015 Dec;99(12):1614–21
11. Idiculla J, Nithyanandam S, Joseph M, Mohan и др. Липиды сыворотки и диабетическая ретинопатия: поперечное исследование. Indian J Endocrinol Metab. 2012; 16: S492–94.
12. Dodson PM. Лечение диабетической ретинопатии: может ли снижение уровня липидов быть стоящим методом лечения? Eye. 2009; 23 :997–1003.
13. Wirta O, Pasternack A, Mustonen J, et al. Ретинопатия независимо связана с микроальбуминурией при сахарном диабете 2 типа. Clin Nephrol. 1999; 51 :329–34.
14. Zhu W, Wu Y, Meng YF, Xing Q, Tao JJ, Lu J (2018) Связь ожирения и риска диабетической ретинопатии у пациентов с диабетом: метаанализ проспективных когортных исследований. Medicine (Балтимор) 97(32):e11807. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000011807
15. Raman R, Rani PK, Gnanamoorthy P, Sudhir RR, Kumaramanikavel G, Sharma T (2010) Связь ожирения с диабетической ретинопатией: исследование эпидемиологии и молекулярной генетики диабетической ретинопатии Sankara Nethralaya (отчет SN-DREAMS № 8). Acta Diabetol 47(3):209–15. https://doi.org/10.1007/s00592-009-0113-8
16. Simó, R., Hernández, C. What else can we do to prevent diabetic retinopathy?. Diabetologia 66, 1614–1621 (2023). https://doi.org/10.1007/s00125-023-05940-5
17. Сала-Вила А., Диас-Лопес А., Вальс-Педрет С. и др. (2016) Пищевые жирные кислоты морского происхождения ω-3 и случаи ретинопатии, угрожающей зрению, у лиц среднего и пожилого возраста с диабетом 2 типа: перспективное исследование на основе исследования PREDIMED. JAMA Ophthalmol 134(10):1142–1149.
18. Millen AE, Sahli MW, Nie J et al (2016) Адекватный уровень витамина D связан с уменьшением вероятности распространенной диабетической ретинопатии у афроамериканцев и европеоидов. Cardiovasc Diabetol 15(1):128.
19. Скрагг Р., Соуэрс М., Белл К., Третье национальное обследование здоровья и питания (2004) Сывороточный 25-гидроксивитамин D, диабет и этническая принадлежность в Третьем национальном обследовании здоровья и питания. Diabetes Care 27(12):2813–8
20. Park SW, Ghim W, Oh S и др. (2019) Связь истощения витамина C в стекловидном теле с диабетической макулярной ишемией при пролиферативной диабетической ретинопатии. PLoS One 14(6):e0218433. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0218433
21. Lee HJ, Kim CO, Lee DC (2020) Связь между продолжительностью ежедневного воздействия солнечного света и диабетической ретинопатией у взрослых корейцев с диабетом: общенациональное популяционное поперечное исследование. PLoS One 15(8): e0237149.
22. Yuldasheva N.M., Tadjieva F.S., Ilyasov Sh.Sh., Ishanxadjaeva F.Sh., Yuldashev Sh.M- Усиления тракции при антиVEGF- терапии диабетической макулопатии (случай из практики). «XXI asr qand kasalligi. Global muammolar, local yechim» ilmiy-amaliy konferensiyaga bag’ishlangan Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasining maxsus soni. 2019 - yil. 123-125 б. ISSN 2181-7812. O’zbekiston. Toshkent
23. Yuldasheva N.M., Tadjieva F.S Ранняя оценка стекловидного тела у молодых людей при сахарном диабете 1 типа. Russian ophthalmological journal. 2022; 15(3): 80-84
24. Yuldasheva N.M., Tadjieva F.S., Sultanova F. A Оценка состояния стекловидного тела у условно здоровых лиц по данным МСКТ. Новый день в медицине. 2023; 3 (53); С. 225-229
25. Yuldasheva N.M., Tadjieva F.S., Sultanova F. A. Роль стекловидного тела в развитии и прогрессировании диабетической ретинопатии. Специальный выпуск журнала “Инфекция, иммунитет и фармакология” посвящённый международной научно-практической конференция «Проблемы и этапы развития иммунофизиологии в новом Узбекистане». Узбекистан, Ташкент 2023; C. 173-180.
26. Юлдашева Н. М., Таджиева Ф. С. Новый метод оценки плотности стекловидного тела у практически здоровых людей. Передовая офтальмология. 2023; 4(4):56-60.