OSHQOZON-ICHAK TIZIMIDA DORI VOSITALARINING SO‘RILISHI: FARMAKOKINETIK OMILLAR, KLINIK XAVFLAR VA DIFFERENSIAL BAHOLASH

Authors

  • Gulnoza Qurbonova Termiz iqtisodiyot va servis universiteti, Tibbiyot fakulteti, Morfologik fanlar kafedrasi o‘qituvchisi Author
  • Ozodbek Eshqobilov Termiz iqtisodiyot va servis universiteti, Tibbiyot fakulteti, Fundamental fanlar kafedrasi assistenti Author

Keywords:

dori so‘rilishi, bioavailability, farmakokinetika, oshqozon pH, ichak fermentlari

Abstract

Ushbu maqolada oshqozon-ichak tizimida dori vositalarining so‘rilishi farmakokinetik jarayon sifatida tahlil qilindi. Og‘iz orqali qabul qilinadigan preparatlarning klinik samarasi faqat farmakodinamik faollikka emas, balki preparatning erishi, oshqozon pH muhitida barqarorligi, ichak epiteliysidan o‘tishi, fermentlar va transport oqsillari bilan o‘zaro ta’siri, ovqat hamda boshqa dori vositalari ta’sirida o‘zgarishiga ham bog‘liq. Maqolada bioavailability tushunchasi, birinchi o‘tish metabolizmi, pHga bog‘liq eruvchanlik, xelatlanish, P-glikoprotein va ichak fermentlari kabi omillar klinik nuqtayi nazardan izohlandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, oshqozon-ichak so‘rilishini e’tiborsiz qoldirish davolash samaradorligining pasayishi, toksiklik, nojo‘ya ta’sirlar yoki polifarmatsiya bilan bog‘liq xavflarni kuchaytiradi. Hududiy infratuzilma ma’lumotlari esa farmakoterapiya monitoringi barcha hududlarda bir xil tashkiliy darajada olib borilishi zarurligini ko‘rsatadi.

References

1. Azizova S.S. Farmakologiya. - Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 1994.

2. Mavlyanov I.R., Mahkamova R.K., Kats P. Klinik farmakologiya. - Toshkent: tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun darslik.

3. Mamadov Yu.M. Klinik farmakologiya. - Toshkent, 2010.

4. Gadayev A.G. Ichki kasalliklar propedevtikasi. - Toshkent, 2018.

5. Arslonov Y.L., Nazarov T.A., Bobomurodov A.A. Ichki kasalliklar. - Toshkent: Ilm Ziyo, 2013.

6. Eshonov O.Sh. Anesteziologiya va reanimatologiya. - Toshkent, 2010.

7. Mamatqulov B.M. Tibbiyot statistikasi (biostatistika) asoslari. - Toshkent, 2005.

8. U.S. Food and Drug Administration. Evaluation of Gastric pH-Dependent Drug Interactions With Acid-Reducing Agents: Study Design, Data Analysis, and Clinical Implications. - FDA Guidance, 2024.

9. U.S. Food and Drug Administration. Clinical Pharmacology Considerations for Food Effect Studies. - FDA Guidance, 2023.

10. European Medicines Agency. Guideline on the investigation of drug interactions. - EMA, 2012.

11. Abuhelwa A.Y., Williams D.B., Upton R.N., Foster D.J.R. Food, gastrointestinal pH, and models of oral drug absorption. European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics. - 2017.

12. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida sog‘liqni saqlash: press-reliz. - 2025.

Downloads

Published

2026-04-29