ME’DA SURUNKALI YARA KASALLIGI: ETIOLOGIYA, DIAGNOSTIKA VA DAVOLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Keywords:
me’da surunkali yara kasalligi, Helicobacter pylori, endoskopiya, biopsiya, me’da anatomiyasiAbstract
Me’da surunkali yara kasalligi hazm yo‘llari patologiyasi ichida yuqori tarqalishi, qaytalanuvchan kechishi, qon ketish, perforatsiya va pilorik stenoz kabi asoratlar bilan xavfliligi sababli gastroenterologiyaning dolzarb muammolaridan biri bo‘lib qolmoqda. Kasallik me’da shilliq qavatining himoya mexanizmlari bilan agressiv omillar o‘rtasidagi muvozanat izdan chiqqanda rivojlanadi. Ayniqsa Helicobacter pylori infeksiyasi, nosteroid yallig‘lanishga qarshi dorilarni uzoq qabul qilish, chekish, surunkali stress, parhezdagi xatolar va hamroh somatik kasalliklar muhim etiologik omillar sifatida qaraladi. Zamonaviy klinik yondashuvda me’da yarasini oddiy og‘riq sindromi bilan kechuvchi holat sifatida emas, balki etiologik omilni aniqlash, malign jarayonni inkor etish, shilliq qavat holatini endoskopik baholash va individual davolash rejasini tuzishni talab qiluvchi ko‘p omilli kasallik sifatida ko‘rish zarur. Ushbu maqolaning maqsadi me’da surunkali yara kasalligining etiologik asoslarini, anatomik va patofiziologik xususiyatlarini, diagnostik usullarini hamda davolashning zamonaviy tamoyillarini tizimli yoritishdan iborat. Maqolada me’da va unga tutash a’zolarning anatomik aloqalari, klinik simptomatika, endoskopik diagnostika, Helicobacter pylori ni aniqlash usullari, proton pompa ingibitorlari asosidagi terapiya, eradikatsion davolash strategiyasi va asoratlangan holatlarda invaziv yondashuvlar keng tahlil qilindi. Olingan xulosalar me’da yarasi bilan og‘rigan bemorlarni erta aniqlash, xavf guruhini belgilash va asoratlarning oldini olishda zamonaviy algoritmlarning afzalligini ko‘rsatadi.
References
1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Peptic Ulcers. Symptoms, causes, diagnosis and treatment. Bethesda.
2. American College of Gastroenterology. Peptic Ulcer Disease. Patient and professional information materials.
3. Chey W D, Howden C W, Moss S F, Morgan D R, Greer K B, Grover S, Shah S C. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection. American Journal of Gastroenterology. 2024.
4. MSD Manual Professional Edition. Peptic Ulcer Disease. Gastroenterology section. Revised 2025.
5. Mayo Clinic. Peptic ulcer. Diagnosis and treatment. Rochester. 2024.
6. Mayo Clinic. Helicobacter pylori infection. Diagnosis and treatment. Rochester. 2025.
7. Vakil N. Peptic Ulcer Disease: A Review. JAMA. 2024.
8. MedlinePlus. Helicobacter pylori tests. U.S. National Library of Medicine.
9. Cleveland Clinic. Peptic Ulcer Disease. Updated 2025.
10. American College of Gastroenterology. H. pylori infection and ulcer disease educational resources.