ЗТЛТ ВА ЭНДОСКОПИК УРЕТЕРОЛИТОТРИПСИЯДА БЕМОРНИНГ НУРЛАНИШ ДОЗАСИ: ПРЕДИКТИВ ОМИЛЛАР ВА НУРЛАНИШ ХАВФСИЗЛИГИ УЧУН АҲАМИЯТИ
Keywords:
сийдик найи тошлари, ЗТЛТ, уретероскопия, нурланиш дозаси, флюороскопияAbstract
Мақсад. Сийдик найи тошларини даволашда экстракорпорал зарб-тўлқинли литотрипсия (ЗТЛТ) ва эндоскопик уретеролитотрипсия пайтида бемор қабул қиладиган ионлаштирувчи нурланиш дозасини қиёсий баҳолаш ҳамда дозани оширувчи предиктив омилларни аниқлаш. Материал ва усуллар. 186 нафар беморнинг маълумотлари ретроспектив-проспектив тарзда таҳлил қилинди: ЗТЛТ гуруҳи (n=84) ва эндоскопик гуруҳ (n=102). Ютилган доза (мГр) тошнинг ўлчами, зичлиги (HU), локализацияси, аралашув тури ва тана вазни индекси (ТВИ) бўйича ўрганилди. Натижалар. Ютилган доза ЗТЛТ гуруҳида 18,73±0,45 мГр, эндоскопик гуруҳда эса 31,42±1,40 мГрни ташкил этди (p<0,001). Ҳар икки гуруҳда доза ТВИ ва тош ўлчами ортиши билан кўпайди; тош зичлиги фақат эндоскопик гуруҳда аҳамиятли омил бўлди. Хулоса. Тош хусусиятлари ва беморнинг антропометрик кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда даволаш усулини танлаш нурланиш хавфсизлигини оширади.
Downloads
References
1. Мочекаменная болезнь: клинический протокол диагностики и лечения. Ташкент: Министерство здравоохранения Республики Узбекистан; 2024.
2. Elkoushy MA, Andonian S. Lifetime radiation exposure in patients with recurrent nephrolithiasis. Curr Urol Rep. 2017;18(11):85. doi:10.1007/s11934-017-0731-6.
3. Ferrandino MN, Bagrodia A, Pierre SA, Scales CD Jr, Rampersaud E, Pearle MS, et al. Radiation exposure in the acute and short-term management of urolithiasis at 2 academic centers. J Urol. 2009;181(2):668–672; discussion 673. doi:10.1016/j.juro.2008.10.012.
4. Cabrera F, Preminger GM, Lipkin ME. As low as reasonably achievable: methods for reducing radiation exposure during the management of renal and ureteral stones. Indian J Urol. 2014;30(1):55–59. doi:10.4103/0970-1591.124208.
5. European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis. Arnhem, the Netherlands: EAU Guidelines Office; 2025.
6. Assimos D, Krambeck A, Miller NL, Monga M, Murad MH, Nelson CP, et al. Surgical management of stones: American Urological Association/Endourological Society Guideline, Part I. J Urol. 2016;196(4):1153–1160. doi:10.1016/j.juro.2016.05.090.
7. Rebuck DA, Coleman S, Chen JF, Casey JT, Perry KT, Nadler RB. Extracorporeal shockwave lithotripsy versus ureteroscopy: a comparison of intraoperative radiation exposure during the management of nephrolithiasis. J Endourol. 2012;26(6):597–601. doi:10.1089/end.2011.0185.
8. Pricop C, Maier A, Negru D, Malau O, Orsolya M, Radavoi D, et al. Extracorporeal shock waves lithotripsy versus retrograde ureteroscopy: is radiation exposure a criterion when we choose which modern treatment to apply for ureteric stones? Bosn J Basic Med Sci. 2014;14(4):254–258. doi:10.17305/bjbms.2014.99.
9. Kott O, Pereira J, Chambers A, Pareek G. Endourology survey on radiation exposure and post-ureteroscopy US and CT reveals a need for clear guidelines. World J Urol. 2021;39(1):225–231. doi:10.1007/s00345-020-03162-7.
10. Hsi RS, Zamora DA, Kanal KM, Harper JD. Severe obesity is associated with 3-fold higher radiation dose rate during ureteroscopy. Urology. 2013;82(4):780–785. doi:10.1016/j.urology.2013.06.030.
11. Lipkin ME, Wang AJ, Toncheva G, Ferrandino MN, Yoshizumi TT, Preminger GM. Determination of patient radiation dose during ureteroscopic treatment of urolithiasis using a validated model. J Urol. 2012;187(3):920–924. doi:10.1016/j.juro.2011.10.159.
12. Kim CH, Kim SJ, Kim MH, Park S, Lee SJ, Cho HJ, et al. Are urologists performing semi-rigid ureteroscopic lithotripsy safe from radiation exposure? A guidance to reduce the radiation dose. Urology. 2016;95:54–59. doi:10.1016/j.urology.2016.06.001.
13. Hadjipavlou M, Lam V, Seth J, Anjum F, Sriprasad S. Radiation exposure during ureterorenoscopy and laser lithotripsy: an analysis of stone characteristics. Urol Int. 2018;100(2):198–202. doi:10.1159/000486345.
14. Serrão Gimenez LG, Souto Santana D, Maia Lopes GM, et al. Comparison of efficacy and safety of fluoroscopy-free and conventional retrograde ureteroscopy for urolithiasis: a systematic review and metanalysis of randomized controlled trials. Minerva Urol Nephrol. 2025;77(2):162–170. doi:10.23736/S2724-6051.25.06087-2.



















