GEPATOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI: COVID-19 INFEKSIYASI FONIDA JIGAR VA BUYRAK SHIKASTLANISHI HAMDA FIBROZ RIVOJLANISHINING KLINIK-PATOGENETIK ASPEKTLARI
Ключевые слова:
gepatologiya, COVID-19, jigar shikastlanishi, buyrak yetishmovchiligi, fibroz, NAFLDАннотация
Gepatologiya zamonaviy klinik tibbiyotning eng dolzarb va tez rivojlanayotgan yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, jigar kasalliklarining keng tarqalishi global sog‘liqni saqlash tizimi uchun muhim muammo hisoblanadi. Bugungi kunda virusli gepatitlar (B va C), alkogolsiz yog‘li jigar kasalligi (NAFLD), jigar sirrozi hamda gepatotsellyulyar karsinoma nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan ham katta yukni tashkil etadi. Ushbu kasalliklar ko‘pincha surunkali kechishi, kech tashxis qo‘yilishi va og‘ir asoratlar bilan yakunlanishi bilan ajralib turadi.
So‘nggi yillarda COVID-19 (SARS-CoV-2) infeksiyasi gepatologiyada yangi va murakkab klinik muammolarni yuzaga chiqardi. Dastlab respirator infeksiya sifatida qaralgan ushbu kasallik hozirda ko‘p a’zoli tizimli patologiya sifatida e’tirof etilib, jigar va buyraklarni ham sezilarli darajada zararlashi isbotlangan. Klinik kuzatuvlarga ko‘ra, COVID-19 bilan kasallangan bemorlarda jigar fermentlari (ALT, AST, GGT) oshishi, bilirubin almashinuvining buzilishi, o‘tkir jigar shikastlanishi hamda buyrak funksional ko‘rsatkichlarining pasayishi tez-tezuchraydi.
COVID-19 da organ shikastlanishining asosiy patogenetik mexanizmlari sifatida virusning ACE2 retseptorlari orqali hujayralarga kirishi, kuchli yallig‘lanish javobi (“sitokin bo‘roni”), endotelial disfunktsiya, mikrosirkulyatsiya buzilishi, gipoksiya hamda dori vositalarining gepato- va nefrotoksik ta’siri ko‘rsatiladi. Ushbu jarayonlar natijasida jigar va buyrak to‘qimalarida o‘tkir shikastlanish rivojlanib, keyinchalik fibroz jarayonlari shakllanishi mumkin.
Post-COVID davrida esa surunkali yallig‘lanish, oksidativ stress va regeneratsiya jarayonlarining buzilishi natijasida jigar va buyrak fibrozining rivojlanish xavfi ortadi. Fibroz organlarning funksional zaxirasini kamaytirib, surunkali jigar va buyrak yetishmovchiligi rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
Ushbu maqolada gepatologiyaning dolzarb muammolari hamda COVID-19 infeksiyasi fonida jigar va buyrak shikastlanishining zamonaviy patogenez mexanizmlari, klinik-laborator o‘zgarishlari va fibroz rivojlanishining prognostik ahamiyati keng yoritiladi
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Библиографические ссылки
1. Yusupova, S., & Polvonova, G. (2025). JIGARNING NOALKOGOLLI YOG'LI GEPATOZIDA SURUNKALI JIGAR KASALLIGI RIVOJLANISHINING ILK PREDIKTORLARI. SOUTH ARAL SEA MEDICAL JOURNAL, 1(Maxsus son), 198-200.
2. Gulxayo, P. (2026). JIGAR SIRROZINI ERTA TASHXISLASH VA DAVOLASHDA ILG ‘OR TIBBIY TEXNOLOGIYALAR. GLOBAL RESEARCH AND ACADEMIC INNOVATIONS, 2(1), 422-428.
3. Samadova, A.B. and Sattorova, N.A., 2023. PREVENTIVE AND DIAGNOSTIC SIGNIFICANCE OF ECG RESULTS IN PATIENTS WITH DIABETES MELLITUS. Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing, 1(9), pp.36-39.
4. Ataxonovich, J.A., Samadova, A. and Maratovna, D.D., 2024. MODERN TREATMENT METHODS FOR HEPATORENAL SYNDROME. Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing, 2(12), pp.147-154.
5. Ruzmetov, N. A., A. B. Samadova, and Q. F. Abdullayev. "DIAGNOSIS OF KIDNEY DAMAGE AND CHRONIC KIDNEY DISEASE AFTER LIVER DISEASES AMONG THE POPULATION OF KHOREZM REGION." Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali 2.56 (2024): 235-240.
6. Ataxonovich, Jabbarov Azimboy, and Shegay Olga Alekseyevna. "HEPATORENAL SYNDROME PREDICTORS OF CLINICAL, PATHOGENETIC, AND GENETIC FACTORS." Western European Journal of Medicine and Medical Science 2.12 (2024): 20-27.
7. Ataxonovich, J.A., Samadova, A. and Gulxayo, P., 2025. NEW MEDICAL TECHNOLOGIES FOR 14.EARLY DIAGNOSIS AND TREATMENT OF HEPATORENAL SYNDROME. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(3), pp.262-267.
8. “CLINICAL AND LABORATORY ASSESSMENT OF RENAL DYSFUNCTION IN LIVER CIRRHOSIS” (2025) SOUTH ARAL SEA MEDICAL JOURNAL, 1(Maxsus son), pp. 126–130. Available at: https://jurnal.urgfiltma.uz/index.php/SASRSMJ/article/view/214 (Accessed: 24 December 2025).
9. Ataxonovich, J.A., Samadova, A. and Maratovna, D.D., 2025. Advancements in the Diagnosis and Treatment of Hepatorenal Syndrome: The Role of Modern Medical Technologies. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(3), pp.392-396.
10. Samadova, A., 2025. CLINICAL AND LABORATORY ASSESSMENT OF RENAL DYSFUNCTION IN LIVER CIRRHOSIS. SOUTH ARAL SEA MEDICAL JOURNAL, 1(Maxsus son), pp.126-130.
11. Jabbarov, A.A., 11-7 (81) 2025-Jabbarov AA, Samadova A.-PROGNOSTIC ROLE OF SERUM CYSTATIN C IN THE EARLY DETECTION OF HEPATORENAL SYNDROME AMONG CIRRHOTIC INDIVIDUALS.
12.Саттарова, Н. А., & Самадова, А. Б. (2026). ХРОНИЧЕСКИЙ ГЕПАТИТ И ХРОНИЧЕСКАЯ БОЛЕЗНЬ ПОЧЕК: КЛИНИКО-ЛАБОРАТОРНЫЕ АСПЕКТЫ, СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ДИАГНОСТИКЕ И ЛЕЧЕНИЮ. FRONTIERS OF KNOWLEDGE AND INTERDISCIPLINARY DISCOVERY, 2(1), 336-344.



















