SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA TISH KARIYESINI ERTA TASHXISLASHNING ZAMONAVIY IMKONIYATLARI
Keywords:
sun’iy intellekt, tish kariyesi, erta tashxis, chuqur o‘rganish, konvolyutsion neyron tarmoqAbstract
Maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining tish kariyesini erta tashxislashdagi zamonaviy imkoniyatlari, diagnostik aniqligi va klinik integratsiya shartlari tahlil qilinadi. Tadqiqot IMRAD shaklida ikkilamchi dalillar sintezi sifatida bajarildi: 2024–2026-yillarda e’lon qilingan sistematik sharhlar, meta-tahlillar, prospektiv klinik tadqiqotlar hamda O‘zbekistonda stomatologiyada SI qo‘llanishiga oid mahalliy ilmiy ishlar o‘rganildi. 2024-yilgi bitewing rentgenogrammalar bo‘yicha meta-tahlilda umumiy kariyesni aniqlash uchun pooled sezgirlik 0,87 va spetsifiklik 0,89 bo‘lgan; boshqa 2024-yilgi approximal kariyes meta-tahlilida esa mos ravishda 0,94 va 0,91 ko‘rsatkichlari qayd etilgan. 2026-yilgi keng qamrovli meta-tahlilda turli tasvir modalitetlari bo‘yicha umumlashtirilgan sezgirlik 0,86, spetsifiklik 0,91 va AUC 0,94 ni tashkil qilgan. Biroq erta emal kariyesi uchun sezgirlik dentin kariyesiga qaraganda pastroq bo‘lib, bu aynan “erta tashxis” vazifasining murakkabligini ko‘rsatadi. Maqolada SI ni mustaqil tashxis qo‘yuvchi tizim emas, balki klinik ko‘rik, bitewing rentgenografiya va intraoral tasvirlarni birlashtiruvchi qarorlarni qo‘llab-quvvatlash vositasi sifatida joriy etish taklif qilinadi
Downloads
References
1. Ammar, N., & Kühnisch, J. (2024). Diagnostic performance of artificial intelligence-aided caries detection on bitewing radiographs: A systematic review and meta-analysis. Japanese Dental Science Review, 60, 128–136. https://doi.org/10.1016/j.jdsr.2024.02.001
2. Carvalho, B. K. G., Nolden, E.-L., Wenning, A. S., Kiss-Dala, S., Agócs, G., Róth, I., Kerémi, B., Géczi, Z., Hegyi, P., & Kivovics, M. (2024). Diagnostic accuracy of artificial intelligence for approximal caries on bitewing radiographs: A systematic review and meta-analysis. Journal of Dentistry, 151, 105388. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2024.105388
3. World Health Organization. (2025). Oral health. WHO.
4. World Health Organization. (2025). Sugars and dental caries. WHO.
5. Zeng, Z., Ramesh, A., Ruan, J., Hao, P., Al Jallad, N., Jang, H., Ly-Mapes, O., Fiscella, K., Xiao, J., & Luo, J. (2025). Use of artificial intelligence to detect dental caries on intraoral photos. Quintessence International, 56(1), 82–91. https://doi.org/10.3290/j.qi.b5857664
6. Uddin, A. N., Ali, S. A., Lal, A., Adnan, N., Ahmed, S. M. F., & Umer, F. (2025). Applications of AI-based deep learning models for detecting dental caries on intraoral images: A systematic review. Evidence-Based Dentistry, 26(1), 71–72. https://doi.org/10.1038/s41432-024-01089-1
7. Artificial intelligence for binary dental caries diagnosis using intraoral images and dental radiographs: A systematic review and meta-analysis. (2026). BMC Oral Health. https://doi.org/10.1186/s12903-026-07770-4
8. Artificial intelligence for dental caries detection: An umbrella review. (2026). Journal of Dentistry. PMID: 42537896.
9. Diagnostic accuracy of artificial intelligence-assisted caries detection: A clinical evaluation. (2024). Clinical Oral Investigations. PMID: 39285427.
10. Ku, J. C.-K., Mao, K., Wang, F., Carreiro, A. da F. P., Lam, W. Y.-H., & Yu, O. Y. (2025). Accuracy of clinical photography for the detection of dental caries: A systematic review and meta-analysis. Journal of Dentistry, 157, 105737. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2025.105737
11. Pulatova, L., & Razmuxamedov, D. (2024). Актуальность внедрения искусственного интелекта для диагностики пациентов в стоматологии. Новый Узбекистан: наука, образование и инновации, 231–234. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.new-uzbekistan.32270
12. Nigmatov, R., & Ruziev, S. (2024). Stomatologiyada sun’iy intellekt: tushunchalar, qo‘llanishlar va tadqiqot muammolari. in Library, 209–212. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.archive.57978
13. Ro‘ziyev, B., & Ro‘ziyev, Sh. (2025). Sun’iy intellektning stomatologiyadagi yangi istiqbollari: tish kasalliklarini erta tashxislashdagi imkoniyatlar va cheklangan jihatlari. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2(4.5), 867–869. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.110859
14. Ro‘ziyev, B., & Ro‘ziyev, Sh. (2025). Kariesni erta aniqlashda AI modellarining samarali va klinik perspektivasi. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2(4.5), 917–919. https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.110833
15. Schwendicke, F., Samek, W., & Krois, J. (2020). Artificial intelligence in dentistry: Chances and challenges. Journal of Dental Research, 99(7), 769–774.



















